تبلیغات
طلبه - اسلام درباره بازى چه حكمى دارد وآیا شطرنج حلال است یا حرام ,علت اختلاف فتاواى علماء چیست ؟ ارسال سوال از اینكه به این وبلاگ سر زدید ممنونیم.............حتما به سؤال شما هم جواب داده میشه... ولی ممكنه به دلیل حجم بالای سوالات چند وقتی طول بكشه.....مطمئن باشید پاسخ داده میشه
 
طلبه
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : بهمنیار کیانی
مطالب اخیر
نویسندگان

به طور كلى در اسلام قمار و نیز بازى با آلات قمار حرام است. حرمت بازى با پاسور كه یكى از ابزارهاى قمار شناخته مى‏شود، نیز از این باب است. بنابراین، وقتى چیزى ابزار قمار شناخته مى‏شود، بازى با آن حرام خواهد بود. البته اگر مرجع تقلید در» آلت قمار بودن «پاسور تردید كند، فتوا به حرمت نمى‏دهد چنان كه از فتواى مرحوم آیت‏ الله اراكى) ره (چنین به دست مى‏آید.
درباره شطرنج یك دیدگاه این است كه: به طور كلى امروزه در سطح جهان آن را آلت قمار به شمار نیاورده، نوعى وسیله بازى فكرى مى‏شناسند. بر این اساس، شطرنج از نظر موضوع حكم شرعى تغییر ماهیت داده و به تبع آن حكمش نیز دگرگون شده است. چه این‏كه هر موضوعى حكم مخصوص به خود دارد.
براى توضیح بیش‏تر درباره حكم شرعى بازى با شطرنج، پاسور و... باید به نكات زیر توجّه كرد:
1 بازى‏ها به چهار گروه تقسیم مى‏شوند:
الف (بازى با آلات قمار با شرطبندى
ب (بازى با آلات قمار بدون شرطبندى
ج (بازى با غیر آلات قمار با شرطبندى
د (بازى با غیرآلات قمار بدون شرطبندى



2 علما درباره تعریف» قمار «اختلاف نظر دارند ولى بدون تردید حكم دو نوع بازى روشن است. قسم چهارم قمار نیست و به هیچ وجه حرمت ندارد همان طور كه در قمار بودن قسم اول و حرام بودن آن تردید نیست. نوع سوم نیز تقریباً محل اتفاق نظر علماى دینى است و بسیارى از فقها اصلاً ملاك قماربازى را توأم بودن آن با برد و باخت و شرطبندى مى‏دانند، حتّى اگر بازى با آلات قمار نباشد مانند فوتبال كه فى‏نفسه حرام نیست اما اگر با شرطبندى و برد و باخت مالى همراه باشد، قمار شمرده شده، حرام مى‏گردد. پس شرطبندى در هرگونه بازى حرام است مگر در موارد استثنایى مانند شنا و تیراندازى و اسب سوارى. 1
تنها مورد اختلاف قسم دوم است یعنى بازى با آلات قمار بى آن كه با برد و باخت و شرطبندى همراه باشد. قبل از هر چیز باید یاد آور شد، قمار و بازى با آلات قمار متفاوت است زیرا همان طور كه گفته شد، ممكن است قمار بدون آلات قمار نیز صورت پذیرد. از سوى دیگر، بازى‏ها تنها به خاطر قمار بودن حرمت ندارند. براساس روایات و فتواى فقها، بازى با آلات قمار نیز حرام است. مراد از آلت قمار، ابزارى است كه نوعاً با آن قمار بازى مى‏كنند به عبارت دیگر، چیزى كه در عرف متدیّنان و كسانى كه تقیّد شرعى دارند، ابزار قمار بازى شمرده مى‏شود هر چند به قصد سرگرمى یا پرورش فكر بدون بردو باخت نیز مورد استفاده قرار مى‏گیرد. این كار بازى با آلت قمار شمرده مى‏شود و طبق روایات حرام است اگر چه قمار نام نگیرد.
3 دلیل تغییر حكم برخى بازى‏ها بدان جهت است كه، ممكن است یكى از آلات قمار به تدریج تغییر ماهیّت دهد و دیگر در عرف متدینان ابزار قمار شمرده نشده، ابزار تفریح و سرگرمى یا پرورش فكر خوانده شود.- چنان كه برخى درباره شطرنج اظهار مى‏دارند- در این صورت حكم آن تغییر مى‏كند زیرا حكم تابع موضوع است و با دگرگونى موضوع دگرگون مى‏شود. بنابراین، بهتر است در این موارد به جاى» تغییر حكم «از عبارت» تغییر موضوع «استفاده كنیم تا آن‏ها كه دقّت كافى ندارند نگویند اگر حلال و حرام پیغمبر) ص (ابدى است، چرا حكم خدا دگرگونى مى‏یابد و حرمت به حلیت تبدیل مى‏شود.
4 گاه مرجع تقلید كه كارشناس امور دینى است، یقین دارد وسیله‏اى ابزار قمار شمرده مى‏شود. در این صورت، بازى با آن را حرام اعلام مى‏كند. گاه ممكن است مرجع تقلید در صدق این عنوان تردید داشته باشد. بنابراین، فتواى هر مرجع تقلید براى مقلدان خودش اعتبار دارد همان طور كه بیمار به دستور پزشك خود عمل مى‏كند. پس ممكن است یك مرجع تقلید مانند حضرت آیت اللّه سیستانى یا صافى گلپایگانى بازى با شطرنج را مطلقاً حرام بداند ولى برخى مراجع دیگر مانند امام خمینى، مقام معظم رهبرى، آیات عظام فاضل، مكارم و بهجت به شرط آن كه آلت قمار باشد، حرام به شمارش آورند. بر این اساس چنانچه از آلت قمار بودن خارج شود، حرمتش نیز پایان مى‏یابد. بنابراین، هرگونه بازى اگر همراه شرط بندى و یا با آلات قمار باشد، حرام است مانند تخته نرد و شرط بندى در فوتبال. چنانچه وسیله‏اى قبلاً آلت قمار بوده و اكنون در آلت قمار بودنش تردید داریم، باید براى شناختن حكم آن به مرجع تقلید خود مراجعه كنیم.
براى اطلاع بیش‏تر درباره قمار از دیدگاه آیات و روایات و سابقه تاریخى‏اش در پیش از بعثت، مطالب زیر سودمند مى‏نماید.
خداوند متعال قمار را، در ردیف مى گسارى و بت‏پرستى، از كارهاى پلید شیطانى دانسته و به اجتناب از آن فرمان داده است:» یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَیْسِرُ وَ الْأَنْصابُ وَ الْأَزْلامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّیْطانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ‏ 2 اى كسانى كه ایمان آورده‏اید، بدانید كه شراب، قمار، بت‏ها و چوب‏هاى مخصوص برد و باخت، پلید و ناپاك و از كارهاى شیطانى است، پس از این كارها بپرهیزید تا رستگار شوید «.
» میسر «یعنى قمار. ریشه این واژه» یسر «به معناى آسانى است. قمار را از آن جهت» میسر «مى‏خوانند كه سبب گِرد آمدن آسان و بى‏زحمت مال مى‏گردد. 3 امام رضا) ع (مى‏فرماید:» المیسر هوالقمار میسر همان قمار است. «4 البته در روایات متعدد، بازى با آلات قمار نیز در ردیف» میسر «شمرده شده است. امام باقر) ع (فرمود: وقتى‏] آیه 90 سوره مائده [نازل شد، از پیامبر اكرم) ص (پرسیدند: یا رسول الله میسر چیست؟ فرمود: هر آنچه كه با آن قمار بازى كنند حتى مانند قاب یا گردو. «5
خداوند متعال در آیه بعدى مى‏فرماید: شیطان همواره در صدد ایجاد دشمنى میان شما اهل ایمان و نیز بازداشتن شما از یاد خدا و برپایى نماز است و قماربازى و مى گسارى ابزار شیطان در نیل به این هدف شمرده مى‏شود:» إِنَّما یُرِیدُ الشَّیْطانُ أَنْ یُوقِعَ بَیْنَكُمُ الْعَداوَهَ وَ الْبَغْضاءَ فِى الْخَمْرِ وَ الْمَیْسِرِ وَ یَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَ عَنِ الصَّلاهِ فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ «. 6
خداوند متعال همچنین مى گسارى و قماربازى را در یك ردیف و از گناهان كبیره مى‏داند. البتّه ممكن است قمار و مِى منافعى نیز داشته باشد اما قطعاً آثار زیانبار آن از سودش بیش‏تر است:» یَسْئَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَ الْمَیْسِرِ قُلْ فِیهِما إِثْمٌ كَبِیرٌ وَ مَنافِعُ لِلنَّاسِ وَ إِثْمُهُما أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِما وَ... «. 7
آیه سوم سوره مائده-» حُرِّمَتْ عَلَیْكُمُ الْمَیْتَهُ وَ الدَّمُ وَ لَحْمُ الْخِنْزِیرِ وَ ما أُهِلَّ لِغَیْرِ اللَّهِ بِهِ وَ الْمُنْخَنِقَهُ وَ الْمَوْقُوذَهُ وَ الْمُتَرَدِّیَهُ وَ النَّطِیحَهُ وَ ما أَكَلَ السَّبُعُ إِلاَّ ما ذَكَّیْتُمْ وَ ما ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ وَ أَنْ تَسْتَقْسِمُوا بِالْأَزْلامِ ذلِكُمْ فِسْقٌ... «- نشان مى‏دهد كه تقسیم با» ازلام «نوعى قمار و حرام است.
اعراب دوگونه ازلام) تیرهاى مخصوص (داشتند:» ازلام «امر و نهى و» ازلام قمار «.» ازلام قمار «عبارت بود از ده چوب تیر به نام‏هاى فذّ، توأم، مسبل، نافس، حلس، رقیب، معلّى، سفیح، منیح، و رغد. هفت تاى اولى به ترتیب از یك تا هفت سهم داشتند و سه تاى اخیر بى‏سهم بودند. و كیفیت آن- آن گونه كه در تفسیر مجمع‏البیان آمده است 8- چنان بود كه شترى را سربریده، 28 قسمت مى‏كردند. آنگاه تیرها را مخلوط كرده، هر یك از ده قمار باز تیرى برمى‏داشت. صاحب هر تیر از سهمى خاص بهره‏مند مى‏شد و آنان كه سه تیر سفیح، منیح و رغد را به دست مى‏آوردند، بى آن كه بهره‏اى از شتر ببرند، پول شتر را مى‏پرداختند.
خداوند این كار را فسق مى‏داند یعنى» قمار «و بازى با آلات قمار كه همراه برد و باخت باشد، گناه بزرگ و خروج از طاعت خداوند سبحان است. 9 بى‏تردید نه تیرهاى قمار خصوصیتى در تحریم داشتند و نه حیوان و گوشت آن. بنابراین، اموال به دست آمده از هر نوع برد و باخت و قمار بازى حرام است 10 جز در مواردى مانند مسابقه شنا، تیراندازى و اسب‏سوارى.
خلاصه این كه بازى قمار و آمیخته با برد و باخت مالى- با هر وسیله‏اى كه انجام گیرد- حرام است. به دست آوردن مال به وسیله قمار، تصرف ناروا در مال دیگران است و بر اساس آیه‏» وَ لا تَأْكُلُوا أَمْوالَكُمْ بَیْنَكُمْ بِالْباطِلِ وَ... «11 و روایات متعدد حرام شمرده مى‏شود.
نكته مهم دیگر بازتاب روانى قمار است. قمارباز همیشه بازنده است چون اگر ببرد، حریص‏تر مى‏شود و در قمار فزون‏تر فرو مى‏رود كه به معناى افزایش احتمال باخت است. او سرانجام همه آنچه را در دفعات قبل برده، خواهد باخت به ویژه آن كه چون ثروت باد آورده است، قدر نمى‏داند و برنگهدارى آن پاى نمى‏فشارد. بى‏تردید به دست آوردن اموال و زندگى و خانه آشنایان و فرو افكندن آنان در فقر، قساوت قلب بسیار نیاز دارد. چنان كه در برخى روایات وارد شده است. 12
قریشیان- همان طور كه امروزه نیز گاه به چشم مى‏خورد- آن قدر به قماربازى ادامه مى‏دادند كه حتّى زن و فرزند خود را نیز مى‏فروختند. بازى با آلات قمار حتّى اگر بدون برد و باخت باشد، حرام شمرده شده است تا كسى به این وادى خطرناك كه شبكه‏اى شیطانى است، نزدیك نشود.
آن‏كه مى‏بازد نیز مى‏كوشد براى جبران شكست روحى و مادى‏اش به بازى ادامه دهد و چون اعصابش خرد شده است، چه بسا تمام زندگى‏اش را مى‏بازد و براى تسكین خویش به مواد مخدر و مشروبات الكلى پناه برده، در منجلاب مفاسد فرو مى‏غلتد. شاید بدین جهت شراب و قمار با هم در این آیات آمده است. در خصوص برخى بازى‏ها، مانند شطرنج- هر چند از نظر فقهى اشكال آن برطرف شود- باید دانست» فقه «مرز نهایى میان حرام و واجب را مشخص مى‏سازد. امّا به آثار وضعى آن مانند پیامدهاى روانى، قساوت قلب و اتلاف عمر نمى‏پردازد. برخى كارشناسان مانند» شانتال شوده «، قهرمان شطرنج فرانسوى، شطرنج را ورزشى خسته‏كننده مى‏دانند ورزشى كه پرداختن به آن سایر منابع ذهنى را از كار مى‏اندازد و دیگر فعالیت‏هاى ذهن را بیهوده و پوچ مى‏نمایاند. شطرنج مى‏تواند به مفهوم» نظریه پاسكالى «با فشارى كه بر یك نقطه از بدن) مغز (وارد مى‏سازد، اختلال حواس ایجاد كند.
یكى دیگر از زیان‏هاى شطرنج، كینه‏اى است كه میان بازیكنان پدید مى‏آید چنان كه» الخین «، قهرمان شطرنج، مى‏گوید:» براى برنده شدن در بازى شطرنج، باید از حریف متنفر شد «. مهم‏تر از همه آن كه بازى با پاسور و شطرنج و... عمر انسان را تلف، اعصابش را فرسوده و روانش را آشفته مى‏سازد.
(1)
(1) منابع
1 ر. ك: المكاسب، شیخ انصارى، ذیل بحث قمار از مكاسب محرمه هدایه‏الطالب الى اسرار المكاسب، شهیدى تبریزى، ص 95 جواهرالكلام، محمد حسن نجفى، ج 22، ص. 109
2 مائده (90: (. 5
3 قاموس قرآن، سید على اكبر قرشى، ج 7، ص. 263
4 وسائل‏الشیعه، حر عاملى، ج 12، ص 119، ح. 3
5 همان، ح. 4» قیل یا رسول اللّه ما المیسر؟ فقال) ص (: كلّ ما تقومر به حتّى الكعاب و الجوز «
6 مائده (91: (. 5
7 بقره (219: (. 2
8 مجمع البیان، طبرسى، ص 244-. 245
9 همان.
10 تفسیر راهنما، على اكبر هاشمى رفسنجانى، ص. 233
11 بقره (188: (2 نساء (29: (. 4
12 ر. ك: وسایل‏الشیعه، ج 12، ص 119-. 121
در خصوص برخى بازى‏ها، مانند شطرنج- هر چند از نظر فقهى اشكال آن برطرف شود- باید دانست» فقه «مرز نهایى میان حرام و واجب را مشخص مى‏سازد. امّا به آثار وضعى آن مانند پیامدهاى روانى، قساوت قلب و اتلاف عمر نمى‏پردازد.




نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
چهارشنبه 18 مرداد 1396 06:23 ب.ظ
Oh my goodness! Awesome article dude! Thank you, However I am
going through issues with your RSS. I don't know why I can't join it.
Is there anyone else having identical RSS problems? Anyone who
knows the solution can you kindly respond? Thanks!!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


موضوعات
صفحات جانبی
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :